Reklam Körlüğü

Teknoloji geliştikçe (ve değiştikçe) biz kullanıcılar da bu değişime bir şekilde ayak uyduruyoruz. İnternette gezinirken web sitelerindeki bazı reklam alanlarını ve ilgisiz içerikleri görmezden gelebilme yeteneğimiz buna en güzel örnek.

Reklam Körlüğü Nedir?

İlgimizi cezbetmeyen -gereksiz olduğunu düşündüğümüz- içerikleri görmezden gelebilme yeteneğimizin adına reklam körlüğü (banner blindness) denir.

Çevrimiçi reklamcılık için kullanıcılara bedava içerik sunmak olmazsa olmazdır. Bunu yapmasındaki temel gaye tabiki de reklamlarını olabildiğince çok sayıda kullanıcıya gösterebilmek; ancak kullanıcı da ilgili olmadığı içerikleri filtreleme konusunda bir uzman olmuş durumda.

İnternet kullanıcılarının kötü içeriklere karşı geliştirdikleri bu bilişsel savunma, reklamverenlerin çevrimiçi reklamlar için daha düşük ücretler ödemeyi talep etmeleri, internet yayıncıları için ciddi problemleri de beraberinde getiriyor.

Reklam Körlüğü, Banner Blindness

Eye-tracking analizlerinden elde edilen sonuçlar kullanıcıların ağırlıklı olarak göz gezdirdiği alanları gösteriyor.

İnternet kullanıcılarının, ilgisiz oldukları içeriklere ve alanlara karşı geliştirdikleri bilişsel yeteneğe reklam körlüğü deniyor dedik. Böyle deniyor, zira, yukarıdaki görselde de göreceğiniz gibi reklamlar kullanıcıların bakışlarını nadiren yönelttikleri noktalara (genellikle sayfanın tepesine veya sağına) yetleştiriliyor.

Reklam körlüğü terimini, 1997 senesindeki çalışmasıyla Jacob Nielsen’e borçluyuz. Bu çalışmasında Nielsen, geniş bir kullanıcı kitlesinin web sitelerindeki reklamlara ve sayfayı dolduran diğer bazı elementlere karşı körlüğünden bahseder. Ona göre reklam körlüğü, gözlerimizden yayılan bir spot ışığı gibi düşünebileceğimiz “odaklanmış görsel ilgimizin” bir başka şeklidir; spot ışık nereye giderse, odaklanmış ilgimiz de oraya gider.

Spot ışığını başka bir alana çevirerek ilgimizin yönünü değiştirebiliriz; ancak unutulmamalıdır ki, spot ışığının dışında kalan her şey görmezden gelinecek ve ihmal edilecektir.

İnsan gözünün anatomisi

İnsan gözünün anatomisi

Spot ışık analojisi gözün arka kısmındaki fovea bölgesine gönderme yapar. Fovea, retinanın merkezinde nispeten küçük bir alanı kaplar ve optic sinir liflerinin yüzde ellisi görsel veriyi görsel kortekslere bu bölgeden taşır.

Foveanın merkezi konumu insan görüşünün seçici doğasının sebebidir; böylece görüşümüzün merkezindeki bilgiler çevredeki bilgilerden çok daha yüksek bir keskinlik ile görülür.

Olası Çözümler

Reklam körlüğü veya odaklanmış görsel ilgi mevzuları çevrimiçi reklamcıların ve internet yayıncılarının kabusu olmaya devam edecek gibi görünüyor; zira ilgisiz içeriğin (reklamlar veya diğer reklam benzeri içerikler) yerlerinin yeniden düzenlenmesi de internet kullancılarının bakışlarının ve göz hareketlerinin bu yeni reklam lokasyonlarına kısa sürede aşina olacağını düşündüğümüzde pek bir anlam ifade etmiyor.

Bununla birlikte, insan gözü çevredeki hareketleri algılama konusunda oldukça yeteneklidir; bu yüzdendir ki, çevrimiçi reklamlarda hareketli görüntüler kullanılıyor. Bu bağlamda, insan gözünün çevresinde oluşan görüntülere duyarlılığı kullanılarak çeşitli önlemler alınabilir, alınmalıdır da.

Ancak unutulmamalıdır ki, kullanıcıların göz hareketleri reklamlardaki hareketliliğe alışacak, er ya da geç onları görmezden gelmeyi öğrenerek reklamların çekicilik potansiyelini sınırlayacaklardır.

Bu noktada ekranda daha fazla yer kaplayan, kullanıcıların görmezden gelemeyeceği pop-up reklamlar çözüm gibi duruyor; ancak bu tip reklamlar da içeriği engellediği için başka tehlikeler barındırıyor.

İçerikler

Halil İbrahim Çakıroğlu
Designer, CSS Author, Ukulele Lover